สื่อ วิทยาศาสตร์ ป 2 หิน แร่ และการอนุรักษ์

สื่อ วิทยาศาสตร์ ป 2

สื่อ วิทยาศาสตร์ ป 2 หิน แร่ และการอนุรักษ์
หิน (Rocks)
คือ มวลของแข็งที่ประกอบไปด้วยแร่ชนิดเดียวกันหรือหลายชนิดรวมตัวกันอยู่ตามธรรมชาติเปลือกโลกส่วนใหญ่มักเป็นแร่ตระกูลซิลิเกตนอกจากนั้นยังมีแร่ตระกูลคาร์บอเนตเนื่องจากบรรยากาศโลกในอดีตส่วนใหญ่เป็นคาร์บอนไดออกไซด์น้ำฝนได้ละลายคาร์บอนไดออกไซด์บนบรรยากาศลงมาสะสมบนพื้นดินและมหาสมุทรสิ่งมีชีวิตอาศัยคาร์บอนสร้างธาตุอาหารและร่างกายแพลงตอนบางชนิดอาศัยซิลิกาสร้างเปลือกเมื่อตายลงทับถมกันเป็นตะกอน
ประเภทของหิน

นักธรณีวิทยาแบ่งหินออกเป็น 3 ประเภท ตามลักษณะการเกิด คือ
หินอัคนี
หินตะกอน
หินแปร

แร่ (Mineral) คือ ธาตุหรือสารประกอบอนินทรีย์ ( ไม่เนื่องกับสิ่งมีชีวิต) ที่มีสถานะเป็นของแข็ง ปรากฏเองตามธรรมชาติพร้อมทั้งมีโครงสร้างภายในที่เป็นผลึก มีสูตรเคมีพร้อมด้วยสมบัติอื่นๆ ที่แน่นอนหรือเปลี่ยนแปลงได้ในวงจำกัด อาทิเช่น แร่เฮไลต์ ( เกลือ) เป็นสารประกอบ (Compound) ซึ่งประกอบด้วยอะตอมของโซเดียมพร้อมกับคลอรีนจำนวนเท่ากัน เกาะตัวกันอยู่ ทั้งนี้ผลึกเกลือขนาดเท่าหัวเข็มหมุด ประกอบด้วยโซเดียมคลอไรด์หลายล้านโมเลกุล

คุณค่าทางกายภาพของแร่
ผลึก ( Crystal)หมายความว่า ของแข็งที่มีเนื้อเดียวกัน มีรูปทรงสามมิติ ผิวหน้าแต่ด้านเป็นระนาบ ซึ่งเป็นผลมาจากการจัดตัวของอะตอมหรือโมเลกุลของธาตุที่ประกอบอยู่ในของแข็งนั้นอย่างมีระเบียบ

แนวแตกเรียบ (Clevage) คือ รอยที่แตกเป็นระนาบเรียบตามโครงสร้างอะตอมในผลึกแร่

แนวแตกประชิด (Fracture) หมายความว่า แนวแตกบางๆ ซึ่งปรากฏเป็นแนวขนานบางๆ หลายแนวบนเนื้อแร่ พร้อมด้วยมิได้อยู่ในระนาบเดียวกับแนวแตกเรียบ
ความถ่วงจำเพาะ (Specific Gravity) เป็นอัตราส่วนระหว่างน้ำหนักของสสารต่อน้ำหนักของน้ำ ณ อุณหภูมิหนึ่งๆ

ความแข็ง (Hardness) มาตราความแข็งของแร่ตามระบบสเกลของโมล (Mol’s scale) ประกอบด้วยแร่มาตรฐาน 10 พวก เรียงลำดับตั้งแต่แร่ที่แข็งแรงต่อการขูดขีดน้อยที่สุด ถึงมากที่สุด ตามตาราง

สี (Color)เป็นคุณสมบัติที่เห็นได้แน่ชัดที่สุดแต่ยอมรับไม่ได้ แร่บางกลุ่มอาทิเช่น แร่ควอรตซ์ (SiO2) ปกติใสไม่มีสี แต่ที่พบเห็นส่วนมากจะมีสีขาว เหลือง ชมพู หรือดำ เนื่องมีสารอื่นเจือปนทำให้ไม่บริสุทธิ์ แร่คอรันดัม (Al2O3) โดยปกติมีสีขาวอมน้ำตาลขุ่น แต่ครั้นมีธาตุโครเมียมจำนวนเล็กน้อยเจือปน ก็จะมีสีแดงเรียกว่า “ ทับทิม” (Ruby) หรือหากว่ามีธาตุเหล็กเจือปน ก็จะมีสีน้ำเงินเรียกว่า “ ไพลิน” (Sapphire)

สีผงละเอียด (Streak)เป็นคุณสมบัติเฉพาะตัวของแร่แต่ละกลุ่ม ขณะนำแร่มาขีดบนแผ่นกระเบื้อง ( ที่ไม่เคลือบ) จะเห็นสีของรอยขีดติดอยู่แผ่นกระเบื้อง ซึ่งอาจมีสีไม่เหมือนกับชิ้นแร่ก็ได้

ความวาว (Luster) หมายความว่า คุณสมบัติในการสะท้อนแสงของผิวแร่ ความวาวมีหลายแบบ อาทิเช่น วาวแบบโลหะ แบบมุก แบบเพชร แบบน้ำมัน แบบแก้ว เป็นต้น

ความเป็นโลหะและอโลหะ ( Metal and Nonmetal)เป็นสมบัติพื้นฐานของแร่ ต่างๆ ที่มีความเหลื่อมล้ำกันในด้านสมบัติ ความเป็นโลหะพร้อมด้วยอโลหะ อาทิเช่น การนำไฟฟ้า การนำความร้อน การเกิดสารประกอบ เป็นต้น